Integracja sensoryczna u dzieci: Dowiedz się, jak rozpoznać zaburzenia

Objawy SI – dlaczego są tak różnorodne?

Zaburzenia integracji sensorycznej mogą objawiać się na wiele sposobów. U jednego dziecka dominują trudności ruchowe, u innego emocjonalne lub związane z nauką. Objawy mogą zmieniać się wraz z wiekiem i nasileniem bodźców, dlatego tak ważne jest całościowe spojrzenie na funkcjonowanie dziecka.

Osiem zmysłów – osiem obszarów możliwych trudności

Zmysł dotyku

Dziecko może być nadwrażliwe na dotyk – unikać przytulania, mycia, obcinania paznokci czy określonych ubrań. Zdarza się też obniżona wrażliwość, objawiająca się potrzebą mocnego docisku, ugniatania czy intensywnej stymulacji dotykowej.

Propriocepcja – czucie głębokie

Trudności w tym obszarze wpływają na świadomość własnego ciała. Dziecko może wpadać na przedmioty, mieć problem z oceną siły nacisku, być niezgrabne lub nadmiernie ruchliwe. Często poszukuje intensywnych doznań ruchowych.

Zmysł przedsionkowy – równowaga i ruch

Niektóre dzieci unikają huśtawek, wysokości i dynamicznych zabaw, inne natomiast nie potrafią się zatrzymać i stale potrzebują ruchu. Mogą pojawiać się problemy z równowagą, koordynacją oraz lęk przed oderwaniem stóp od podłoża, choroba lokomocyjna.

Zmysł wzroku

Trudności z koncentracją wzrokową, szybkie męczenie się oczu, nadwrażliwość na światło czy problemy z koordynacją wzrokowo-ruchową mogą wpływać na naukę, rysowanie i czytanie.

Zmysł słuchu

Dziecko może reagować silnymi emocjami na głośne dźwięki lub mieć trudności z filtrowaniem hałasu. Czasami sprawia wrażenie, że nie słyszy poleceń, szczególnie w głośnym otoczeniu.

Zmysł węchu i smaku

Wybiórczość pokarmowa, silne reakcje na zapachy i konsystencje, unikanie nowych potraw – to częste objawy trudności sensorycznych. Dla dziecka jedzenie może być źródłem dużego stresu.

Interocepcja – czucie wewnętrzne

Dziecko może mieć trudności z rozpoznawaniem głodu, sytości, zmęczenia czy potrzeby skorzystania z toalety. Może też nie rozumieć sygnałów płynących z własnego ciała i emocji.

Emocje i zachowanie – gdy układ nerwowy jest przeciążony

Zaburzenia integracji sensorycznej często wpływają na emocje. Dziecko może być impulsywne, wybuchowe, lękowe lub wycofane. Trudno mu się wyciszyć, zaakceptować zmiany czy funkcjonować w grupie. To nie brak chęci ani złej woli, lecz reakcja przeciążonego układu nerwowego.

Motoryka duża i mała – ruch i precyzja

Dzieci z trudnościami sensorycznymi mogą mieć problemy z bieganiem, skakaniem, jazdą na rowerze czy koordynacją obu stron ciała. W motoryce małej widoczne są trudności z precyzyjnymi ruchami dłoni i palców, co wpływa na codzienne czynności i naukę szkolną.

Pisanie, rysowanie i czytanie – ważny sygnał trudności sensorycznych

Trudności w nauce często są jednym z pierwszych powodów zgłoszenia dziecka na diagnozę SI. Mogą one wynikać z zaburzeń czucia głębokiego, dotyku, integracji wzrokowo-ruchowej oraz regulacji napięcia mięśniowego.

• Pisanie może być wolne i męczące, pismo nieczytelne, a nacisk na kartkę zbyt słaby lub zbyt mocny.
• Rysowanie bywa frustrujące – dziecko unika prac plastycznych, ma trudności z odwzorowywaniem kształtów i planowaniem ruchów.
• Czytanie może sprawiać problem z powodu szybkiego zmęczenia wzroku, gubienia linijek, wolnego tempa lub trudności ze zrozumieniem tekstu.

Dziecko często bardzo się stara, ale jego układ nerwowy musi wykonać znacznie większą pracę niż u rówieśników.

Dziecko z trudnościami sensorycznymi nie jest „niegrzeczne”, „leniwe” ani „nadwrażliwe”. Jego zachowanie to sposób radzenia sobie z bodźcami, które są zbyt intensywne lub niewystarczające. Odpowiednie wsparcie może znacząco poprawić komfort życia całej rodziny.